سفر پوتین به ایران؛ مروری بر روابط استراتژیک


آیا می خواهید به مرکز خرید بروید؟  با دوستانمان مهربان باشیم

تهران (پانا) – رئیس پژوهشکده شورای اسلامی در یادداشتی به تحلیل و بررسی سفر پوتین به ایران پرداخت.

به گزارش روابط عمومی مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی، بابک نگهداری، رئیس این پژوهشگاه طی یادداشتی سفر رئیس‌جمهور روسیه به ایران را بررسی کرد که تمامی اسناد و مدارک تاکنون پیگیری می‌شود.

رئیس‌جمهور روسیه امروز سه‌شنبه ۷ تیرماه برای شرکت در نشست سه‌جانبه با متحدان ایرانی و ترکیه‌ای خود در چارچوب مذاکرات آستانه برای حل میانجی‌گری مسائل سوریه به تهران سفر می‌کند. کشور.

بررسی دیدارهای رهبران ایران و روسیه در سال گذشته نشان می‌دهد که دو کشور با یکدیگر متحد شده‌اند تا در دستور کار خود با یکدیگر همکاری کنند و از طریق ابزارهای معنادار و جلسات میانجی‌گری کار کنند. سفر جناب رئیسی رئیس جمهور ایران به روسیه در دی ماه ۱۴۰۰، دیدار ولادیمیر پوتین با رئیس جمهور ایران در کنار کنفرانس خزر در عشق آباد در تیرماه ۱۴۰۱ و سفر آقای دکتر قالیباف رئیس شورای اسلامی بهمن ماه ۱۳۹۹ وارد روسیه شد همه نشانه های تصمیم.

سفر رئیس جمهور روسیه به ایران دو پیام مهم برای جهان به همراه دارد:

نخست، این سفر در زمانی انجام می شود که سفر و دیدار بایدن با رهبران عربستان سعودی و رژیم صهیونیستی به پایان رسیده است. نزدیکی این لشکرکشی ها و رویدادهای آنها نشان دهنده اهمیت و جایگاه ویژه غرب آسیا و ایران در سیاست خارجی قدرت های بزرگ است. سفر ولادیمیر پوتین به ایران حاکی از آن است که روسیه قصد ندارد روابط استراتژیک خود با شریک خود در غرب آسیا را کنار بگذارد زیرا جنگ در اوکراین این قلمرو استراتژیک را به آمریکا و متحدان منطقه ای آن واگذار خواهد کرد.

ثانیاً، با توجه به تحرکات میانجی‌گری منطقه‌ای در سفر رئیس‌جمهور آمریکا، هدف اصلی بایدن تلاش برای پیشبرد ابزارهای برقراری روابط بین برخی کشورهای عربی و دولت صهیونیستی و ایجاد ارتباطات امن جدید در سطح محلی است. با مشارکت آمریکا، صهیونیست ها و برخی کشورهای همسایه خلیج فارس. نمی توان گفت که جهت گیری این نوع منطقه گرایی با ایران به عنوان ابزاری برای دستیابی به به اصطلاح تهدید ایران است. در این چارچوب منطقه‌ای، سفر رئیس‌جمهور روسیه به ایران واکنشی اعتراضی و اعتراضی به سفر رئیس‌جمهور آمریکا و فعالیت‌ها و برنامه‌های منطقه‌ای وی با هدف حمله به جمهوری اسلامی ایران تلقی می‌شود. مناقشه بین قدرت های بزرگ، اعلام حمایت فزاینده روسیه از ایران به عنوان متحد منطقه ای ایالات متحده و متحدانش است. مهمتر از همه، این نشان دهنده ناکافی بودن تصور غلط غرب از تقسیم بین المللی جمهوری اسلامی ایران است.

سفر پوتین به تهران نشان می دهد که ایران و روسیه در حال نزدیک شدن به یکدیگر هستند. عوامل و متغیرهای زیادی وجود دارد که موجب گسترش روابط به هم پیوسته دو کشور در شرایط کنونی می شود. مهمترین جنبه های رانندگی را می توان به شرح زیر خلاصه و توضیح داد:

موضوع اول تمرکز بر سیاست های آمریکا در قبال روسیه و ایران است. سفر پوتین به ایران در زمانی انجام می شود که جنگ های روسیه در اوکراین ادامه دارد. این جنگ در زمانی رخ داد که مسکو در واکنش به تلاش ها برای گسترش ناتو درگیر جنگ با غرب بود و هدف آن افزایش تحریم ها بود. کشورهای غربی قاطعانه انزوای روسیه از جهان را در این موضوع قرار داده اند. در این زمینه مسکو تلاش می کند با توسعه اتحادهای استراتژیک با حداکثر قدرت، تلاش غرب برای واگذاری عدم کنترل این کشور بر این کشور را خنثی کند. جمهوری ایران و تقویت همگرایی با کشورمان در دستور کار قرار گرفته است. سفر پوتین به تهران همچنان در راستای اجرای این سیاست است.

در سوی دیگر این موازنه، جمهوری اسلامی ایران با سیاست فزاینده فشار کاخ سفید پس از خروج واحد آمریکا از توافق هسته‌ای دوباره ظاهر شده و بر کمبود اراضی اروپایی تأثیر گذاشته است. در این زمینه، جمهوری اسلامی ایران با حمایت دولت و دولت فدرال انتقالی، علاوه بر اتخاذ راهبرد اقتصادی، سیاست توسعه اتحاد با قدرت‌ها را تشدید کرده و در نتیجه تقویت روابط با همسایه ها. این ابزار تقویت همکاری با دولت روسیه بسیار مهم شده است. اکنون که تهران و مسکو آماج سیاست‌های آمریکا و غرب هستند، موضوع اصلی گفت‌وگوی سران دو کشور در سفر پوتین به تهران، همکاری‌های اقتصادی و حوزه به‌ویژه موضوع اجرای مجازات‌ها است. بنابراین می توان ادعا کرد که این دیدار و دیدارهای دیپلماتیک از این دست نشان دهنده توانایی ایران و روسیه در براندازی سیاست های واشنگتن و جلوگیری از ایران است.

موضوع دوم رویکرد مشترک به نظم ساختاری جهانی و مخالفت با حاکمیت آمریکاست. ایران و روسیه در مخالفت با حاکمیت جهان آزاد تحت رهبری ایالات متحده که از نظام جهانی تک قطبی حمایت می کند، مواضع مشابهی دارند. البته هر دو کشور سیاست های یکجانبه گرایانه آمریکا و همکاری کشورهای اروپایی در این زمینه را منبع اصلی تهدید و ناامنی در جهان می دانند. بنابراین تهران و مسکو سیستم بین المللی مستقر را ناکارآمد می پندارند، سعی می کنند یک نظام بین المللی جدید و مطلوب ایجاد کنند. از دیدگاه آنها، نظم متفاوتی باید از تمرکز قدرت به توزیع پراکنده قدرت حرکت کند و کنترل جهانی را با روش های متعدد تقویت کند.

موضوع سوم سوابق همکاری های استراتژیک منطقه ای در مناطق مختلف جغرافیایی است. ایران و روسیه از مدت ها قبل در مورد همکاری استراتژیک در مناطق مختلف صحبت کرده اند. هر دوی این کشورها در محیط های پویا و مستعد بی ثباتی و استرس قرار دارند. همکاری منطقه ای تهران و مسکو در زمینه مدیریت امنیتی در آسیای مرکزی و غرب آسیا پس از جنگ سرد نشان دهنده نیازهای راهبردی آنهاست. تعامل ایران و روسیه در اداره بی ثباتی و ناامنی تاجیکستان در دهه ۱۹۹۰، همکاری دو کشور در چارچوب بحران افغانستان پس از اشغال طالبان در دور اول دهه ۱۹۹۰ و دور دوم ۲۰۲۱ و در بارزترین شکل در منطقه جنگی سوریه نمونه هایی از مهمترین سوابق اقدام استراتژیک است. در این میان، توافق موفق تهران و مسکو در غرب آسیا و سوریه نقطه عطفی استراتژیک است که نقطه عطفی در تاریخ روابط دو کشور محسوب می شود. موضوعی که در سفر پوتین همچنان یکی از محورهای گفت وگوی سران دو کشور خواهد بود.

موضوع چهارم تاریخچه دو همکاری استراتژیک در حوزه های مختلف پروژه است. ایران و روسیه سابقه تعاملات گسترده و گسترده در زمینه هایی مانند انرژی هسته ای و تسلیحات دارند. همکاری مسکو در راه اندازی و فعال سازی نیروگاه اتمی بوشهر در مراحل مختلف از جمله مقاومت در برابر فشارهای آمریکا برای خروج از برنامه هسته ای ایران، نمونه بارز این حوزه است. در حالی که همکاری استراتژیک دو کشور در زمینه های درگیری مسلحانه همواره تحت نفوذ قوی آمریکا بوده است، همچنان ادامه دارد. به عنوان نمونه بارز این همکاری، می توان به فروش سامانه موشکی اس-۳۰۰ به ایران، علیرغم نفوذ قابل توجه آمریکا بر روسیه و مخالفت مسکو با برجام با گسترش ساختار سازمانی اشاره کرد. تحریم تسلیحاتی ایران

این عوامل که می‌تواند محرک اقدام راهبردی ایران و روسیه به حساب آید، نقش مهمی در موضوع مذاکرات سران دو کشور در سفر پوتین به تهران داشت. علاوه بر این، این تحرکات «سیاست شرق‌نگر» را به‌عنوان رویکردی کلیدی برای سیاست ایران تقویت کرده و توانایی جمهوری اسلامی ایران را برای مقایسه با غرب افزایش می‌دهد. حفظ دستاوردهای حاصل از پیروزی های راهبردی در منطقه غرب آسیا و به حداقل رساندن آثار منفی تحریم های وحشیانه موضوع مذاکره مقامات ایرانی و روسیه خواهد بود و در این بین مهمترین نکات برای تهران و مسکو پیگیری خواهد شد. سفر پوتین به تهران